Dyjësi dhe shumësi i rregullt — المثنى والجمع السالم
Dyjësi dhe shumësi i rregullt — المثنى والجمع السالم
Arabishtja ka tre numra: njëjës, dyjës (për saktësisht dy) dhe shumës (tre e më shumë).
Dyjësi — المثنى
Emrit i shtohet ـَانِ (-áni) në emërore dhe ـَيْنِ (-ajni) në kallëzore dhe gjinore. Te emrat me ة, ajo bëhet ت. Fjala „dy” zakonisht nuk nevojitet.
| Njëjës | Dyjës (emërore) | Dyjës (kallëzore/gjinore) | Kuptimi |
|---|---|---|---|
| كِتَابٌ | كِتَابَانِ | كِتَابَيْنِ | dy libra |
| مُعَلِّمٌ | مُعَلِّمَانِ | مُعَلِّمَيْنِ | dy mësues |
| مُعَلِّمَةٌ | مُعَلِّمَتَانِ | مُعَلِّمَتَيْنِ | dy mësuese |
فِي الْفَصْلِ طَالِبَانِ — Në klasë ka dy studentë. رَأَيْتُ طَالِبَيْنِ — Pashë dy studentë.
Shumësi i rregullt mashkullor — جمع المذكر السالم
Për burra (zakonisht profesione dhe pjesore): ـُونَ (-úna) në emërore, ـِينَ (-ína) në kallëzore dhe gjinore: مُعَلِّمُونَ / مُعَلِّمِينَ — mësues; مُهَنْدِسُونَ — inxhinierë.
Shumësi i rregullt femëror — جمع المؤنث السالم
ة zëvendësohet me ـَات (-át): مُعَلِّمَةٌ ← مُعَلِّمَاتٌ, سَيَّارَةٌ ← سَيَّارَاتٌ. Në kallëzore dhe gjinore fundi merr kasra (مُعَلِّمَاتٍ), kurrë fatha. Disa fjalë mashkullore për sende marrin gjithashtu ـَات: امْتِحَانَاتٌ — provime.
Kujdes: shumica e emrave kanë shumës të thyer
كِتَابٌ nuk bëhet „kitabún”, por كُتُبٌ; بَيْتٌ ← بُيُوتٌ. Shumësi i thyer mësohet bashkë me fjalën.
N-ja bie në lidhjen gjinore
Kur dyjësi ose shumësi mashkullor vjen para një emri tjetër (idafa), n-ja e fundit bie: كِتَابَا الطَّالِبِ — dy librat e studentit; مُعَلِّمُو الْمَدْرَسَةِ — mësuesit e shkollës.
Fjalori i Mësimit
8 fjalë| Fjala | Shqiptimi | Shqip | Shembull |
|---|---|---|---|
| كِتَابَانِ | kitabáni | dy libra |
عِنْدِي كِتَابَانِ جَدِيدَانِ.
Kam dy libra të rinj.
|
| طَالِبَانِ | talibáni | dy studentë |
فِي الْفَصْلِ طَالِبَانِ فَقَطْ.
Në klasë ka vetëm dy studentë.
|
| يَوْمَانِ | jaumáni | dy ditë |
سَأُسَافِرُ بَعْدَ يَوْمَيْنِ.
Do të udhëtoj pas dy ditësh.
|
| اثْنَانِ | ithnáni | dy |
كَمْ قَلَمًا عِنْدَكَ؟ اثْنَانِ.
Sa lapsa ke? Dy.
|
| مُعَلِّمُونَ | mu’allimúna | mësues (shumës) |
الْمُعَلِّمُونَ فِي الْمَدْرَسَةِ.
Mësuesit janë në shkollë.
|
| مُهَنْدِسُونَ | muhandisúna | inxhinierë |
هُمْ مُهَنْدِسُونَ مَاهِرُونَ.
Ata janë inxhinierë të aftë.
|
| مُعَلِّمَات | mu’allimát | mësuese (shumës) |
الْمُعَلِّمَاتُ مُجْتَهِدَاتٌ.
Mësueset janë të zellshme.
|
| سَيَّارَات | sajjarát | makina (shumës) |
فِي الشَّارِعِ سَيَّارَاتٌ كَثِيرَةٌ.
Në rrugë ka shumë makina.
|
Rregullat Gramatikore
Dyjësi: ـَانِ / ـَيْنِ
Për saktësisht dy shtohet ـَانِ kur emri është kryefjalë dhe ـَيْنِ kur është kundrinor ose pas parafjale. Mbiemri pas tij merr të njëjtën mbaresë.
N-ja bie në idafa
Në lidhjen gjinore (idafa) dyjësi dhe shumësi i rregullt mashkullor humbasin n-në e fundit.