📖 Teori
Mohimi dhe Numri
· Mësimi 5 nga 6
Mohimi — النفي
Të thella: ص ض ط ظ ق
Të fytit: ح ع خ غ
Mohimi — النفي
Në shqip mohojmë gjithçka me „nuk”. Arabishtja ka disa fjalë mohuese, dhe zgjedhja varet nga koha dhe nga lloji i fjalisë.
| Mohimi | Përdoret me | Kuptimi | Shembull |
|---|---|---|---|
| لَا | të tashmen | nuk (tani / zakonisht) | لَا أَفْهَمُ — Nuk kuptoj. |
| مَا | të kaluarën | nuk (në të kaluarën) | مَا ذَهَبْتُ — Nuk shkova. |
| لَمْ | të tashmen në xhezm | nuk (në të kaluarën) | لَمْ أَذْهَبْ — Nuk shkova. |
| لَنْ | të tashmen në nasb | nuk do të | لَنْ أَذْهَبَ — Nuk do të shkoj. |
| لَيْسَ | fjalinë emërore | nuk është | الْبَيْتُ لَيْسَ كَبِيرًا — Shtëpia nuk është e madhe. |
| غَيْرُ | emrin / mbiemrin | jo-, pa- | غَيْرُ مُمْكِنٍ — e pamundur |
لَمْ dhe مَا japin të njëjtin kuptim; لَمْ është më e zakonshme në gjuhën e shkruar dhe në lajme.
Si ndryshon folja
- Pas لَمْ fundi i foljes merr sukun: يَذْهَبُ ← لَمْ يَذْهَبْ. Te format me ـونَ bie n-ja: يَذْهَبُونَ ← لَمْ يَذْهَبُوا.
- Pas لَنْ fundi merr fatha: يَذْهَبُ ← لَنْ يَذْهَبَ; edhe këtu bie n-ja: لَنْ يَذْهَبُوا.
- Ndalimi „mos!” bëhet me لَا + xhezm: لَا تَذْهَبْ! — Mos shko!
Zgjedhimi i لَيْسَ
لَيْسَ zgjedhohet si folje e kaluar, por do të thotë „nuk jam / nuk është” tani. Kallëzuesi pas saj merr kallëzoren (-an).
| Përemri | Forma | Shqiptimi | Kuptimi |
|---|---|---|---|
| أَنَا | لَسْتُ | lástu | nuk jam |
| أَنْتَ | لَسْتَ | lásta | nuk je (m.) |
| أَنْتِ | لَسْتِ | lásti | nuk je (f.) |
| هُوَ | لَيْسَ | lájsa | nuk është (m.) |
| هِيَ | لَيْسَتْ | lájsat | nuk është (f.) |
| نَحْنُ | لَسْنَا | lásna | nuk jemi |
| أَنْتُمَا | لَسْتُمَا | lástuma | nuk jeni (ju të dy) |
| هُمَا | لَيْسَا | lájsa | nuk janë (ata të dy) |
| أَنْتُمْ | لَسْتُمْ | lástum | nuk jeni (m.) |
| أَنْتُنَّ | لَسْتُنَّ | lástunna | nuk jeni (f.) |
| هُمْ | لَيْسُوا | lájsu | nuk janë (m.) |
| هُنَّ | لَسْنَ | lásna | nuk janë (f.) |
Fjalori i Mësimit
8 fjalë| Fjala | Shqiptimi | Shqip | Shembull |
|---|---|---|---|
| لَا | la | nuk (me të tashmen) |
لَا أَشْرَبُ الْقَهْوَةَ.
Nuk pi kafe.
|
| مَا | ma | nuk (me të kaluarën) |
مَا فَهِمْتُ السُّؤَالَ.
Nuk e kuptova pyetjen.
|
| لَمْ | lam | nuk (+ xhezm, kuptim i kaluar) |
لَمْ يَأْتِ أَحْمَدُ الْيَوْمَ.
Ahmedi nuk erdhi sot.
|
| لَنْ | lan | nuk do të |
لَنْ أُسَافِرَ غَدًا.
Nesër nuk do të udhëtoj.
|
| لَيْسَ | lájsa | nuk është |
لَيْسَ الطَّقْسُ حَارًّا.
Moti nuk është i nxehtë.
|
| غَيْر | ghajr | jo-, pa- (mohon emrin) |
هَذَا غَيْرُ مُمْكِنٍ.
Kjo është e pamundur.
|
| أَبَدًا | ábadan | kurrë |
لَمْ أَزُرْ مِصْرَ أَبَدًا.
Nuk e kam vizituar kurrë Egjiptin.
|
| بَعْدُ | bá’du | ende (me mohim) |
لَمْ أَنْتَهِ بَعْدُ.
Nuk kam mbaruar ende.
|
Rregullat Gramatikore
لَمْ dhe لَنْ ndryshojnë fundin e foljes
Pas لَمْ folja e tashme merr xhezm (sukun në fund) dhe kuptimi bëhet i kaluar. Pas لَنْ merr nasb (fatha në fund) dhe kuptimi bëhet i ardhshëm. Në të dyja rastet bie n-ja e prapashtesave ـونَ / ـينَ.
يَكْتُبُ ← لَمْ يَكْتُبْ / لَنْ يَكْتُبَ
↳ shkruan → nuk shkroi / nuk do të shkruajë
لَيْسَ dhe kallëzorja
لَيْسَ mohon fjalinë emërore. Zgjedhohet si folje e kaluar, por kuptimi është i tashëm. Kallëzuesi pas saj merr kallëzoren: كَبِيرٌ ← كَبِيرًا.
أَنَا لَسْتُ طَبِيبًا.
↳ Unë nuk jam mjek.
Planet për fundjavën
Karimi dhe Omari flasin për kinemanë.
K
هَلْ ذَهَبْتَ إِلَى السِّينَمَا أَمْسِ؟
A shkove në kinema dje?
O
لَا، لَمْ أَذْهَبْ. كُنْتُ مُتْعَبًا.
Jo, nuk shkova. Isha i lodhur.
K
هَلْ سَتَذْهَبُ غَدًا؟
A do të shkosh nesër?
O
لَا، لَنْ أَذْهَبَ غَدًا، عِنْدِي امْتِحَانٌ.
Jo, nesër nuk do të shkoj, kam provim.
K
الِامْتِحَانُ لَيْسَ صَعْبًا!
Provimi nuk është i vështirë!
O
لَكِنَّنِي لَمْ أَدْرُسْ بَعْدُ.
Por unë nuk kam mësuar ende.