📖 Teori Alfabeti dhe Shkrimi · Mësimi 3 nga 9

Shkronjat diellore dhe hënore — الحروف الشمسية والقمرية

Të thella: ص ض ط ظ ق Të fytit: ح ع خ غ
🎯 Kuizi

Shkronjat diellore dhe hënore — الحروف الشمسية والقمرية

Nyja e shquar الـ (al-) shkruhet gjithmonë njësoj, por shqiptohet në dy mënyra, sipas shkronjës që vjen pas saj. Gramatikanët arabë i quajtën sipas dy fjalëve shembull: الشَّمْس (dielli) dhe القَمَر (hëna).

Rregulli

  • Shkronjë hënore: l-ja shqiptohet qartë dhe merr sukun: الْقَمَر = al-kámar.
  • Shkronjë diellore: l-ja nuk shqiptohet; shkronja pasuese dyfishohet dhe merr shadda: الشَّمْس = ash-shams (jo „al-shams”).

Truk për ta mbajtur mend: shkronjat diellore shqiptohen me majën e gjuhës pranë dhëmbëve ose mishit të dhëmbëve (t, th, d, dh, r, z, s, sh, l, n dhe të thellat s, d, t, dh). Edhe l-ja shqiptohet në të njëjtin vend, ndaj „shkrihet” me to.

14 + 14 shkronja

Diellore (l nuk shqiptohet)Hënore (l shqiptohet)
ت ث د ذ ر ز س ش ص ض ط ظ ل نا ب ج ح خ ع غ ف ق ك م ه و ي

Ushtrim leximi

FjalaShqiptimiShkronjaKuptimi
الشَّمْسash-shamsdielloredielli
الْقَمَرal-kámarhënorehëna
الرَّجُلar-ráxhuldielloreburri
الْبَابal-babhënoredera
النُّورan-nurdielloredrita
الْكِتَابal-kitábhënorelibri
التُّفَّاحat-tuffáhdielloremollët
الْوَلَدal-uáladhënoredjali
الدَّرْسad-darsdielloremësimi
الْيَوْمal-jaumhënoredita / sot
السُّوقas-sukdielloretregu
الْجَامِعَةal-xhámi’ahënoreuniversiteti

Kujdes: kur para nyjës vjen një fjalë që mbaron me zanore, a-ja e nyjës nuk shqiptohet: فِي الْبَيْتِ = fi l-bájti (në shtëpi), إِلَى السُّوقِ = íla s-suk (në treg).

Katër trajtat e shkronjave

Shumica e shkronjave ndryshojnë pak formë sipas vendit në fjalë: e veçuar, në fillim (lidhet vetëm me shkronjën pas), në mes (lidhet nga të dyja anët) dhe në fund (lidhet vetëm me shkronjën para). Ja gjashtë shembuj:

ShkronjaE veçuarNë fillimNë mesNë fundShembull
bببــبــببَيْت (bajt — shtëpi)
xhججــجــججَمِيل (xhamíl — i bukur)
’ (’ajn)ععــعــععَيْن (’ajn — sy)
hههــهــههُنَا (húna — këtu)
kككــكــككَلْب (kalb — qen)
jييــيــييَد (jad — dorë)

Vini re ع dhe ه: ndryshojnë më shumë se të tjerat, ndaj mësojini veçmas.

Fjalori i Mësimit

8 fjalë
Fjala Shqiptimi Shqip Shembull
الرَّجُل ar-ráxhul burri (shkronjë diellore)
الرَّجُلُ فِي الْبَيْتِ.
Burri është në shtëpi.
النُّور an-nur drita (shkronjë diellore)
النُّورُ ضَعِيفٌ.
Drita është e dobët.
الْبَاب al-bab dera (shkronjë hënore)
الْبَابُ مَفْتُوحٌ.
Dera është e hapur.
التُّفَّاح at-tuffáh mollët (shkronjë diellore)
التُّفَّاحُ لَذِيذٌ.
Mollët janë të shijshme.
الْوَلَد al-uálad djali (shkronjë hënore)
الْوَلَدُ صَغِيرٌ.
Djali është i vogël.
الْجَامِعَة al-xhámi’a universiteti (shkronjë hënore)
الْجَامِعَةُ كَبِيرَةٌ.
Universiteti është i madh.
السُّوق as-suk tregu (shkronjë diellore)
ذَهَبْتُ إِلَى السُّوقِ.
Shkova në treg.
الْيَوْم al-jaum dita / sot (shkronjë hënore)
الْيَوْمُ جَمِيلٌ.
Dita është e bukur.
🃏 Këto fjalë mund t'i praktikosh me kartela që përsëriten automatikisht. Praktiko

Rregullat Gramatikore

Si e dallon shkronjën diellore

Nyja الـ shkruhet gjithmonë njësoj. Para 14 shkronjave diellore (ت ث د ذ ر ز س ش ص ض ط ظ ل ن) l-ja nuk shqiptohet dhe shkronja pasuese merr shadda. Para 14 shkronjave hënore l-ja shqiptohet dhe në tekstin me zanore merr sukun.

الشَّمْسُ / الْقَمَرُ
↳ ash-shámsu (l-ja bie) / al-kámaru (l-ja shqiptohet)
A-ja e nyjës bie pas zanores

Kur fjala para nyjës mbaron me zanore, a-ja e nyjës nuk shqiptohet dhe fjalët lexohen bashkë. Shkronja diellore dyfishohet edhe këtu.

فِي الْبَيْتِ / إِلَى السُّوقِ
↳ fi l-bájti (në shtëpi) / íla s-suk (në treg)