Rrënja trikonsonantike — الجذر
Rrënja — الجذر
Shumica e fjalëve arabe ndërtohen mbi një rrënjë me tre bashkëtingëllore që mbart kuptimin bazë. Duke i vendosur këto bashkëtingëllore në modele (أوزان) të ndryshme, lindin fjalë të reja. Kur e njeh rrënjën, mund ta gjesh kuptimin e shumë fjalëve që s'i ke parë kurrë.
Rrënja ك ت ب — shkrim
| Fjala | Shqiptimi | Modeli | Kuptimi |
|---|---|---|---|
| كَتَبَ | kátaba | فَعَلَ | shkroi |
| كاتِب | kátib | فاعِل | shkrimtar (ai që shkruan) |
| مَكْتوب | maktúb | مَفْعول | i shkruar; letër |
| مَكْتَب | máktab | مَفْعَل | zyrë, tavolinë pune |
| مَكْتَبة | máktaba | مَفْعَلة | bibliotekë, librari |
| كِتاب | kitáb | فِعال | libër |
Tre modelet më të dobishme
- فاعِل — ai që e kryen veprimin: لاعِب (lojtar), طالِب (student).
- مَفْعول — ajo që e pëson veprimin: مَشْروب (pije), مَعْروف (i njohur).
- مَفْعَل / مَفْعَلة — vendi ku kryhet veprimi: مَلْعَب (fushë loje), مَطْبَخ (kuzhinë), مَدْرَسة (shkollë).
Në fjalor arabisht fjalët shpesh renditen sipas rrënjës, jo sipas shkronjës së parë: مكتبة e gjen te ك ت ب.
Fjalori i Mësimit
8 fjalë| Fjala | Shqiptimi | Shqip | Shembull |
|---|---|---|---|
| كاتب | kátib | shkrimtar |
نجيب محفوظ كاتبٌ مصريّ مشهور.
Nexhib Mahfuzi është shkrimtar i njohur egjiptian.
|
| مكتوب | maktúb | i shkruar; letër |
الاسمُ مكتوبٌ على الباب.
Emri është i shkruar në derë.
|
| مكتب | máktab | zyrë; tavolinë pune |
أبي في المكتب الآن.
Babai im është në zyrë tani.
|
| مكتبة | máktaba | bibliotekë; librari |
أدرسُ في مكتبة الجامعة.
Studioj në bibliotekën e universitetit.
|
| لاعب | lá’ib | lojtar |
هو لاعبُ كرة قدم.
Ai është lojtar futbolli.
|
| ملعب | mál’ab | fushë loje, stadium |
الملعبُ قريبٌ من بيتنا.
Stadiumi është afër shtëpisë sonë.
|
| مطبخ | mátbakh | kuzhinë |
أمي في المطبخ.
Nëna ime është në kuzhinë.
|
| مدرسة | mádrasa | shkollë |
المدرسةُ كبيرةٌ وجميلة.
Shkolla është e madhe dhe e bukur.
|
Rregullat Gramatikore
Rrënja dhe modeli
Rrënja (zakonisht 3 bashkëtingëllore) jep kuptimin bazë; modeli jep llojin e fjalës. Gramatikanët arabë e shënojnë modelin me rrënjën ف ع ل: shkronja e parë = ف, e dyta = ع, e treta = ل. Kështu كاتب është në modelin فاعل.
Modeli i vendit مَفْعَل
Parashtesa ma- + rrënja shpesh tregon vendin ku ndodh veprimi: لعب (luajti) → ملعب (fushë loje); طبخ (gatoi) → مطبخ (kuzhinë); درس (studioi) → مدرسة (shkollë).