📖 Teori Retorika Arabe — البلاغة · Mësimi 1 nga 3

Figurat retorike

Të thella: ص ض ط ظ ق Të fytit: ح ع خ غ
🎯 Kuizi

Figurat retorike — البلاغة

Retorika (البلاغة, balágha) është arti i të shprehurit bukur dhe me efekt. Ajo zë vend qendror në kulturën arabe — në poezi, në Kuran, në fjalime dhe në fjalët e urta.

1. Krahasimi — التشبيه

Ka katër pjesë: المشبَّه (ajo që krahasohet), المشبَّه به (me çfarë krahasohet), أداة التشبيه (fjala krahasuese: كـ، مثل، كأنّ) dhe وجه الشبه (tipari i përbashkët).

العلمُ في الصغرِ كالنقشِ على الحجرِ — Dija në vegjëli është si gdhendja në gur (mbetet përgjithmonë).

2. Metafora — الاستعارة

Është krahasim ku njëra anë hiqet. Shembulli klasik i gramatikave: رأيتُ أسداً يخطبُ — "Pashë një luan që mbante fjalim", d.m.th. një njeri trim.

Kur hiqet المشبّه به dhe i jepen tiparet e tij diçkaje tjetër, quhet استعارة مكنية, si te vargu i njohur i el-Mutenebbiut (shek. X):

الخيلُ والليلُ والبيداءُ تعرفُني ... والسيفُ والرمحُ والقرطاسُ والقلمُ

Kuajt, nata dhe shkretëtira më njohin — edhe shpata, shtiza, letra dhe pena. Nata dhe shkretëtira "njohin" si njerëz.

3. Metonimia — الكناية

Thuhet një gjë për të nënkuptuar një tjetër: فلانٌ كثيرُ الرماد — "filani ka shumë hi", d.m.th. gatuan shumë për mysafirët, pra është bujar.

4. Proza e rimuar — السجع

Fjalitë mbarojnë me të njëjtin tingull: مَن جدَّ وجدَ، ومَن زرعَ حصدَ — Kush përpiqet gjen, kush mbjell korr.

5. Antiteza — الطباق

Bashkimi i të kundërtave: الليل والنهار، الغنى والفقر — nata dhe dita, pasuria dhe varfëria.

Fjalori i Mësimit

8 fjalë
Fjala Shqiptimi Shqip Shembull
بلاغة balágha retorikë, elokuencë
درسنا علمَ البلاغة في الجامعة.
E studiuam shkencën e retorikës në universitet.
تشبيه tashbíh krahasim (similitudë)
في هذا البيت تشبيهٌ جميل.
Në këtë varg ka një krahasim të bukur.
استعارة isti’ára metaforë
الاستعارةُ تشبيهٌ حُذف أحدُ طرفيه.
Metafora është krahasim ku është hequr njëra anë.
كناية kinája metonimi, shprehje e tërthortë
"كثير الرماد" كنايةٌ عن الكرم.
"Me shumë hi" është shprehje e tërthortë për bujarinë.
سجع saxh’ prozë e rimuar
في هذا المثل سجعٌ واضح.
Në këtë fjalë të urtë ka rimë të qartë.
طباق tibák antitezë
بين الليل والنهار طباق.
Ndërmjet natës dhe ditës ka antitezë.
شاعر shá’ir poet
المتنبي شاعرٌ عباسيّ كبير.
El-Mutenebbiu është poet i madh i periudhës abaside.
بيت bájt varg (bejt); shtëpi
حفظتُ بيتاً من الشعر.
Mësova përmendsh një varg poezie.
🃏 Këto fjalë mund t'i praktikosh me kartela që përsëriten automatikisht. Praktiko

Rregullat Gramatikore

Katër elementet e krahasimit

Krahasimi i plotë ka: المشبّه (subjekti), المشبّه به (imazhi), أداة التشبيه (كـ، مثل، كأنّ) dhe وجه الشبه (tipari i përbashkët). Kur hiqen fjala krahasuese dhe tipari, krahasimi bëhet më i fortë: تشبيه بليغ — "Ai është luan".

زيدٌ كالأسدِ في الشجاعة.
↳ Zejdi është si luani në trimëri.
Nga krahasimi te metafora

Kur nga krahasimi mbetet vetëm imazhi (المشبّه به), kemi استعارة تصريحية: رأيتُ أسداً. Kur mbetet vetëm subjekti dhe i jepet një tipar i imazhit, kemi استعارة مكنية: الليلُ يعرفني (nata më njeh — si njeri).

رأيتُ بحراً يُعطي الناس.
↳ Pashë një det që u jepte njerëzve (një njeri shumë bujar).